Verbetering Energielabel

Voorbereiding
Energielabel
Maatwerkadvies
Trias energetica
Financieringsmogelijkheden

Energiemaatregelen voor woningEnergievraag verlagen
Vloerisolatie
Gevelisolatie
Dakisolatie
Isolatieglas
Ventilatie
Douchewater-warmteterugwinning

Duurzame energie
Zonneboiler
Zonnepanelen
Warmtepomp
Warmtepompboiler
Houtketel

Efficiënter gebruik van energie
HR-combiketel
Micro WKK / HRe-ketel
Lage temperatuur verwarming (LTV)

 

Energielabel woningEnergielabel

Sinds 1 januari 2015 is het wettelijk verplicht bij de verkoop van een woning een definitief energielabel te overhandigen. Dit label zegt iets over de energiezuinigheid van uw woning. Het energielabel is vergelijkbaar met dat van bijvoorbeeld een wasmachines of een auto en kent een schaal van A tot en met G. Een A-label is goed en bij een woning met een G-label is veel te verbeteren. Op de zoekuwenergielabel.nl kunt u het (voorlopige) energielabel van uw woning opzoeken. Daarbij wordt vermeld of het om een voorlopig label gaat of niet. Via de website energielabelvoorwoningen.nl kunt u uw definitieve label aanvragen. Dit gaat als volgt:

  1. Inloggen met DigiD
  2. Woninggegevens invullen (maximaal 10 vragen)
  3. Digitaal bewijs aanleveren (zoals een bouwtechnisch rapport, een factuur of een foto)
  4. Erkend deskundige selecteren
  5. Gegevens versturen.

Een erkend deskundige controleert daarna de aangeleverde gegevens op afstand, en komt dus niet thuis langs. Hij zorgt voor registratie van het energielabel. De registratiekosten van het definitieve label bedragen enkele tientallen euro’s. Na goedkeuring van de deskundige ontvangt u het definitieve energielabel wat u moet overhandigen bij verkoop van de woning. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de aanlevering van energielabels bij verkoop van woningen. U riskeert een boete van maximaal € 400,- als u bij de verkoop van uw woning geen definitief energielabel overhandigt

Op de website energielabel.nl vindt u meer informatie over het energielabel.
Naar begin

Maatwerkadvies

Als u wilt achterhalen welke energiebesparende maatregelen voor uw woning mogelijk zijn en wat daarvan de kosten en besparingen zijn, dan kunt u op enkele websites een energiebesparingsberekening maken:

Ook kunt u een maatwerkadvies op laten stellen. Een Maatwerkadvies is een rapport dat het energielabel vermeldt en enkele maatregelen noemt waarmee u het energielabel kunt verbeteren. Het gaat dan om structurele maatregelen zoals isolatie, HR-ketel of zonne-energie.

Hoe gaat het in z’n werk? U belt een maatwerkadviseur. Deze komt langs en neemt de woning op. Met een standaard programma berekent hij het energielabel van de woning zoals die nu is. Tevens berekent hij voor enkele maatregelen wat het energielabel wordt als die maatregel is uitgevoerd. De resultaten zet hij voor u in een rapport. Dit rapport vermeldt ook een kostenindicatie van de maatregelen, de besparing op het energieverbruik en de terugverdientijd. Zo kunt u inschatten hoe rendabel een bepaalde maatregel voor u is.

Een maatwerkadviseur kunt u vinden op de website van Bespaar Lokaal of de website van KvINL. Let op! Een adviseur die een maatwerkadvies of energielabel opstelt, moet gecertificeerd zijn (volgens beoordelingsrichtlijn BRL-9500-01).
Naar begin

Trias Energetica

Trias energeticaBij het verbeteren van de woning is het verstandig rekening te houden met de trias-energetica:

  1. Terugdringen energievraag met gedragsmaatregelen (zie de pagina ‘Zelf doen’), isoleren, warmte terugwinnen)
  2. Duurzame energie inzetten (zonne-energie, houtketel, warmtepomp)
  3. Efficiency verbeteren (HR-ketel, micro WKK)

U begint bij voorkeur met stap 1: het terugdringen van de vraag. Dit is meestal de meest duurzame wijze van woningverbetering omdat de maatregelen een beperkte milieu-impact hebben. Deze stap is ook belangrijk in de situatie dat duurzame energie wordt toegepast. De productie van duurzame energie heeft immers ook een milieu-impact en duurzame energie is niet gratis. Zo kost het maken van zonnecellen en warmtepompen ook materiaal en energie. Daarbij komt dat de productie van duurzame energie gelimiteerd is. We kunnen niet oneindig veel windmolens plaatsen en bio-energieplantages aanleggen. Als u eerst isoleert en dan een warmtepomp installeert, heeft dat als voordeel dat u een met een kleinere warmtepomp uitkunt.

Het heeft de voorkeur om voor alle energie die nodig is, duurzame energie te gebruiken. Dat is helaas niet altijd haalbaar. Daar waar nog fossiele brandstoffen (kolen, olie, aardgas) nodig zijn, is het de kunst deze zo efficiënt mogelijk in te zetten door hoog rendement installaties toe te passen.

Het kan zijn dat het toch slimmer is om met een lagere stap te beginnen. Als bijvoorbeeld een woning heel moeilijk is te isoleren, kan dat tot onevenredig hoge kosten leiden. Wellicht is het dan beter om bijvoorbeeld een warmtepomp in te zetten, omdat zo met minder geld meer op fossiele brandstoffen wordt bespaard.

Zie ook: Infoblad Trias Energetica en energieneutraal bouwen – mei’12
Naar begin

Financieringsmogelijkheden

Voor inwoners van Rijswijk is op deze website meer informatie over BTW terugvragen en leningen voor energiemaatregelen te vinden op de pagina Financieringsmogelijkheden.

Voor andere woonplaatsen kunt u terecht bij de Energiesubsidiewijzer.
Naar begin

Vloerisolatie

Woningen met een bouwjaar van vóór 1980 zijn vrijwel allemaal zonder vloerisolatie gebouwd. Het kan zijn dat het inmiddels is aangebracht. Als dat nog niet is gedaan, is het zeker goed om dat te overwegen.

Voor elke vloer is wel een isolatiesysteem beschikbaar:

  • Als er een kruipruimte onder de vloer zit die hoog genoeg is, kan isolatie aan de onderkant tegen de vloer worden aangebracht. Gebruikte materialen zijn: PUR-schuim, isolatiekussens (reflecterende folie), isolatiedekens of isolatieplaten.
  • Bij een kruipruimte van geringe hoogte kunnen isolatiechips (polystyreen) onder de vloer worden geblazen.
  • Als er geen kruipruimte is, kan isolatie aan de bovenzijde. Dit is wel meer ingrijpend omdat bijvoorbeeld de huidige vloer verlaagd moet worden of alle deuren korter gemaakt moeten worden.

Bij woningen met kruipruimte bedragen de kosten € 25,- tot € 50,- per m2 afhankelijk af van het woningtype en de bereikbaarheid van de ruimte onder de vloer. Isolatiewerkzaamheden vallen onder het lage BTW-tarief (6%). De besparing op energiekosten is jaarlijks ca. € 2,- per m2.

De voordelen van vloerisolatie zijn:

  • Hoger comfort omdat het niet meer zo koud is voor de voeten en door een betere warmteverdeling
  • Gezonder binnenklimaat door vermindering van huisstofmijt
  • Minder vocht in de woning omdat er minder vanuit de kruipruimte binnenkomt
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Uitvoering:

  • Een isolatiebedrijf kan via de kruipruimte isolatiemateriaal onder de vloer brengen. De overlast in de woning is beperkt tot de route van de voordeur naar het kruipluik.
  • U kunt er ook voor kiezen vloerisolatie zelf aan te brengen.

Milieu Centraal en Vereniging Eigen Huis hebben filmpjes over vloerisolatie gemaakt (klik op foto).

Vloerisolatie3Vloerisolatie2Vloerisolatie

 

 

 

 

 

Aandachtspunten

  • Bij isolatie tegen de onderkant van de vloer is het gebruikelijk om in de kruipruimte ook een strook van de funderingsbalken c.q. opgaand metselwerk onder de vloer mee te isoleren. Hierdoor vermindert de koudebrug, zodat er geen vochtproblemen op de muur vlak boven de vloer ontstaan. De koudebrug is in dit geval het warmteverlies die buiten de isolatie om door de muur van boven (de kamer) naar beneden (de kruipruimte) stroomt.
  • Houten vloeren moeten kunnen ‘ademen’. Dat betekent dat het beter is de isolatie niet strak tegen de vloer aan te brengen. Voor houten vloeren is het ook aan te raden een extra bodemafsluitende folie te plaatsen. Hierdoor wordt en blijft de vloer droger zodat balken niet worden aangetast.
  • Als er CV-leidingen in de kruipruimte lopen, wordt geadviseerd deze ook te isoleren. Het wordt immers kouder in de kruipruimte.
  • Isoleer ook het kruipluik.
  • Laat meteen de kruipruimteventilatie controleren.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Gevelisolatie

Vóór het jaar 1980 werden woningen niet standaard van isolatie voorzien. Veel woningen zijn inmiddels nageïsoleerd. Als uw woning goede spouwmuren heeft die nog niet zijn geïsoleerd, dan is dat een van de meest rendabele energiebesparende maatregelen. Vooroorlogse woningen hebben vaak geen (goede) spouw. Als de muur een smalle spouw heeft, zal de isolatie niet goed verdelen en een lage isolatiewaarde hebben.

Afhankelijk van de muur zijn er verschillende isolatiesystemen:

  • Spouwmuren van meer dan 26 cm dikte zijn doorgaans goed na te isoleren door het vullen van de spouw. Dit kan door glaswol, polystyreenparels of PUR-schuim met speciale apparatuur in de spouwmuur te blazen. De isolatiematerialen van tegenwoordig zijn vochtwerend en blijven goed op hun plaats zitten (zakken niet in).
  • Massieve muren zijn ingewikkelder. Deze kunnen van de binnenzijde of de buitenzijde van isolatiemateriaal worden voorzien. Daar zijn speciale blokken of platen voor. Bij de kozijnen moet de isolatie echter passend worden gemaakt. Bij isolatie aan de binnenzijde komt daar nog bij dat radiatoren en eventuele lambrisering verwijderd en teruggeplaatst moeten worden.

Spouwmuurisolatie kost ongeveer € 20,- tot € 25,- per m2. Meestal is een klein oppervlak per m2 veel duurder. In dat geval loont het om samen met de buren te laten isoleren. Isolatiewerkzaamheden vallen onder het lage BTW-tarief (6%). De besparing op energiekosten is jaarlijks € 5,- tot € 6,- per m2. Terugverdientijden van 4 tot 5 jaar zijn zeker mogelijk.

De voordelen van gevelisolatie zijn:

  • Hoger comfort door een betere warmteverdeling
  • Minder kans op vochtproblemen en schimmel op de muren
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Spouwmuurisolatie is eenvoudig uit te voeren. Een gespecialiseerd bedrijf controleert de spouw, boort van de buitenkant gaten in de muur, brengt isolatiemateriaal aan en dicht de gaten weer in de oorspronkelijke kleur. De uitvoerder hoeft de woning niet in.

Isolatie aan de binnenkant kan door blokken dampopen cellenbeton tegen de binnenzijde aan te metselen. De R-waarde van de muur wordt met blokken van 5 cm dikte 1,4 m2K/W.
Een optie die minder ruimte kost, is een voorzetwand met reflecterende folie plaatsen. Bij een opbouw van 1 cm luchtlaag, reflecterende folie en 1 cm gips is de R-waarde 0,6 m2K/W. Dit is bijna drie keer zo goed als een steensmuur. Het voordeel is dat de kozijnen dan van HR-glas (U-waarde 1,6 W/m2K) kunnen worden voorzien zonder vochtproblemen.

Milieu Centraal en Vereniging Eigen Huis hebben filmpjes over spouwmuurisolatie gemaakt (klik op foto).

Spouwmuurisolatie4Spouwmuurisolatie2Spouwmuurisolatie

 

 

 

 

Aandachtspunten:

  • Zorg dat de spouwmuurisolatie de kruipruimteventilatie niet verstoort. Laat kanalen voor kruipruimteventilatie aanbrengen.
  • Bij binnenmuurisolatie met voorzetwand en folie is het extra belangrijk de woning goed te ventileren omdat de constructie niet meer damp open is.
  • Bij binnenmuurisolatie met voorzetwand en folie wordt aangeraden geen HR++ glas te plaatsen maar maximaal HR-glas (U-waarde minimaal 1,6 W/m2K).
  • Bij isolatie van de muur aan de buitenzijde is doorgaans een omgevingsvergunning nodig.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Dakisolatie

Als u een afgesloten zolder heeft waar niemand komt, dan werkt die enigszins isolerend. Als de zolder echter een open verbinding heeft of u verblijft regelmatig op zolder, dan is dakisolatie wel een hele goede maatregel.

Hellende daken met dakpannen zijn veelal het beste vanaf de onderkant te isoleren. Platte daken zijn juist beter aan de buitenkant te isoleren. Er zijn verschillende soorten isolatieplaten of –dekens beschikbaar.

Dakisolatie kost tussen de € 25,- en € 60,- per m2 afhankelijk van de vorm van het dak, de bereikbaarheid en de gekozen afwerking. Isolatiewerkzaamheden vallen onder het lage BTW-tarief (6%). De besparing op energiekosten (bij een verwarmde zolder) is jaarlijks € 6,- tot € 8,- per m2.

De voordelen van dakisolatie zijn:

  • Hoger comfort door een betere warmteverdeling, minder tocht, minder koudeval en minder koudestraling.
  • Minder kans op vochtproblemen en schimmel op de constructie
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Dakisolatie is eventueel zelf uit te voeren. De doe-het-zelf-winkel heeft daarvoor materialen.

DakisolatieMilieu Centraal heeft een filmpje over dakisolatie gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:
Let op bij het aanbrengen van dakisolatie dat de dampremmende laag aan de binnenkant zit. Damptransport gaat van binnen naar buiten. Als de damprem aan de buitenkant zit, gaat het vocht door de isolatie heen en condenseert tegen de damprem. Er komt dan water in de isolatie. Dit vermindert de isolatiewaarde en geeft kans op schimmel en aantasten van de isolatie. Als er geen damprem wordt geplaatst, kan vocht op het dakbeschot condenseren, waardoor het dakbeschot wordt aangetast. Veel isolatiematerialen worden geleverd met een dampremmende laag. Als dat niet zo is, span dan aan de binnenzijde een dampremmende folie over de isolatie alvorens de isolatie af te dekken met hout of gips.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Isolatieglas

glas plaatsenIsolatieglas is een populaire maatregel omdat het veel voordelen heeft. In veel gevallen kan enkel glas worden vervangen door isolatieglas. Ook kunnen klepraampjes worden vervangen door geïsoleerde klepraampjes of door een combinatie van vast isolatieglas met een ventilatierooster erboven.

Er zijn verschillende soorten isolatieglas:

  • HR++ glas: dit is glas met een U-waarde van 1,1 tot 1,3 W/m2K. Dit glas isoleert 5 keer zo goed als enkel glas. Het is te herkennen aan de markering op de afstandhouder (zilverkleurige rand tussen de glasplaten; zie onderste foto)
  • Monumentenglas: dit is gelaagd glas dat bestaat uit twee lagen glas met een kunststof folie ertussen. De U-waarde bedraagt 3,0 tot 3,5 W/m2K en is daarmee ongeveer twee keer zo goed als enkel glas. Niet zo goed als HR++ glas maar het kan wel in monumenten toegepast worden. Het bestaat in de variant ‘vlak’ en ‘gewelfd’. Die laatste heeft de uitstraling van het klassieke glas.

HR++ glasHR++ glas en monumentenglas kosten ongeveer € 200,- tot € 250,- per m2. De jaarlijkse besparing op energiekosten bedraagt bij HR++ glas orde grote € 20,- per m2. Monumentenglas bespaart ongeveer de helft daarvan.

Isolatieglas is populair vanwege de vele voordelen:

  • Hoger comfort door een betere warmteverdeling en het ontbreken van koude val
  • Betere geluidsisolatie dan enkel glas
  • Beter inbraakwerend dan enkel glas
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu
  • Als een klepraampje wordt vervangen door vast glas met ventilatierooster zorgt dat voor een betere regelbaarheid.

Isolatieglas past vaak in de bestaande kozijnen. Voor bewegende delen (deuren en draairamen) zijn speciale glaslatten beschikbaar.

Dubbel glasMilieu Centraal heeft een filmpje over het plaatsen van dubbel glas gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:

  • Het kan nodig zijn dat het hang- en sluitwerk aangepast moet worden. Zo moeten er altijd twee raamsluitingen per draairaam zijn. Ook kan er een extra scharnier nodig zijn vanwege het extra gewicht.
  • Plaats geen HR++ glas in ongeïsoleerde muren omdat dan de kans op vochtproblemen en schimmelvorming in de muur toeneemt. Zie ook hoofdstuk Muurisolatie)
  • Ventilatie van de ruimte is belangrijk (zie volgende hoofdstuk).
  • HR++ glas kan onder bepaalde omstandigheden aan de buitenkant beslaan. Dit komt omdat het glas zo goed isoleert dat de buitenkant van het glas sterk af kan koelen.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Ventilatie

Goede ventilatie is van groot belang voor toevoer van frisse lucht en afvoer van CO2, vocht, ziektekiemen, stof en eventuele schadelijke gassen. Tevens is het van belang dat de ventilatie goed gereguleerd wordt om tocht te voorkomen. Dus wel tochtstrips langs te openen ramen plaatsen en toch een ventilatierooster continu open laten staan. Een ventilatierooster kan namelijk meer of minder open worden gezet afhankelijk van de nodige hoeveelheid lucht en de windsnelheid. Er zijn ook roosters in de handel die zich automatisch aan de winddruk aanpassen: de zogenoemde ‘zelfregulerende roosters’.

Ventilatie kan op verschillende manieren:

  • Natuurlijke ventilatie: met (zelfregulerende) roosters of te openen ramen.
  • Mechanische afzuiging: een ventilator zuigt de lucht af. Er zijn verschillende manieren om hierbij op energie te besparen:
    • Energiezuinige ventilator, deze bespaart elektriciteit
    • Zelfregulerende roosters voorkomen grote luchtstromen bij sterke wind
    • Automatische regeling van de afzuiging door een klok of een CO2-sensor.
  • Gebalanceerde ventilatie: zowel toevoer als afvoer gebeurt met ventilatoren. Deze vorm wordt vaak gecombineerd met warmteterugwinning, zodat de toevoerlucht al is voorverwarmd als die in de ruimte wordt ingeblazen.

Zelfregulerende roosters zijn niet veel duurder dan gewone ventilatieroosters.

De voordelen van zelfregulerende roosters zijn:

  • Hoger comfort doordat bij hoge windsnelheden de roosters minder ver open staan en zo dus geen tocht optreedt
  • Gezonder omdat u de roosters met storm niet meer hoeft dicht te doen, blijven ze altijd open waardoor er meer continu wordt geventileerd
  • Lagere energierekening doordat er geen hoge luchtstromen door het rooster kunnen
  • Beter voor het milieu.

De zelfregulerende roosters komen net als andere ventilatieroosters boven het glas in de sponning van het raam te zitten. De glaszetter kan deze plaatsen.

VentilerenMilieu Centraal heeft een filmpje over ventilatie gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:
Maar roosters regelmatig schoon en bij gebalanceerde ventilatie reinig het systeem regelmatig.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Douchewater-warmteterugwinning

Bij het douchen stroomt er gedurende enige tijd warm water door de afvoer het riool in. Het is mogelijk om warmte terug te winnen om daarmee de wateraanvoer naar de ketel te verwarmen.

Er zijn twee typen warmtewisselaars voor deze toepassing:

  • Horizontale warmtewisselaar: deze zit in de douchebak en is relatief eenvoudig aan te brengen.
  • Verticale warmtewisselaar: deze wordt geplaatst op de verdieping onder de badkamer.

De kosten bedragen € 600,- tot € 2.000,- De besparing is sterk afhankelijk van het aantal personen en hoe lang er wordt gedoucht. Bij een gezin van 4 personen en een combiketel zullen de jaarlijkse energiekosten orde grootte € 100,- afnemen. Indien u een elektrische boiler heeft kan de besparing oplopen tot € 200,- per jaar.

De voordelen van douche-wtw zijn:

  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

De installatie kan het beste worden gecombineerd met een verbouwing, anders komen de kosten van herstellen van tegelwerk e.d. er nog bij. De verticale warmtewisselaar (ook wel douchepijp-wtw) is vooral goed te combineren met een verbouwing van de verdieping onder de douche.

Aandachtspunten:

  • Deze maatregel werkt het beste als u een thermostatische douchekraan heeft omdat als de warmtewisselaar opgewarmd is, de watertemperatuur iets kan veranderen.
  • De warmtewisselaars zijn van materiaal waar vuil moeilijk aan hecht. Het kan wel nodig zijn om af en toe met reinigingsmiddel door te spoelen.

Informatie:

Naar begin

Zonneboiler

ZonneboilerZonne-energie heeft een gigantische capaciteit, is onuitputtelijk en is makkelijk inpasbaar. Op veel daken is namelijk voldoende ruimte voor een collector die de zonnewarmte opvangt en daarmee water verwarmt. Het warme water wordt opgeslagen in een buffervat totdat het wordt gebruikt.
Let op! Een zonnecollector is voor het opwekken van warm water, niet te verwarren met een zonnepaneel (zie volgende hoofdstuk).

Zonneboilers zijn er in alle soorten en maten:

  • De standaard zonneboiler met een collector van ca. 3 m2 en een separaat buffervat van bijvoorbeeld 120 liter. Dit vat is goed geïsoleerd zodat het water lang op temperatuur blijft.
  • Een zonneboilercombi die een grotere collector heeft en een brander in de voorraadboiler. Deze verwarmt het huis en wekt warm tapwater op.
  • Nokboiler waarbij de collector een lang en smal is speciaal voor op een daknok. Dit maakt het systeem minder afhankelijk van de oriëntatie van de woning.
  • De geïntegreerde zonneboiler waarbij de collector en de buffer in één geheel zijn gemaakt.

Bij de laatste twee systemen zijn de buffer dus gecombineerd met de collector en liggen op het dak. Dat kan handig zijn als er binnen weinig plaats is.

Een standaard zonneboiler kost € 2.500,- tot € 4.500,-. De besparing op energiekosten is afhankelijk van de gezinsgrootte. Bij een gezin met 4 personen is de besparing gemiddeld € 120,- per jaar. Als u een elektrische boiler heeft kan de besparing oplopen tot meer dan € 300,- per jaar. U kunt subsidie krijgen op de zonneboiler. Deze verschilt per type. Uw installateur kunt u hier meer over vertellen.

De voordelen van een zonneboiler zijn:

  • Duurzame uitstraling
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Een zonneboiler moet worden aangebracht door een bedrijf met ervaring. De zonneboiler moet installatietechnisch goed worden aangesloten, maar ook het dak moet weer goed waterdicht worden gemaakt.

ZonneboilerMilieu Centraal heeft een filmpje over het installeren van een zonneboiler gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:

  • De ideale oriëntatie is tussen zuidoost en zuidwest met een hellingshoek van tussen de 25 en 45°.
  • Er zijn ‘terugloopsystemen’ waarbij het water uit de collector loopt als er geen water wordt opgewarmd ter voorkoming van vorst of overdruk. Er zijn tegenwoordig ook druksystemen die tegen vorst en oververhitting kunnen. De laatstgenoemde hebben iets meer onderhoud nodig.

Informatie:

Naar begin

Zonnepanelen

ZonnepanelenBij de zonneboiler werd al genoemd grote capaciteit, onuitputtelijk en makkelijk inpasbaar. Dit laatste geldt voor zonnepanelen nog meer omdat de panelen eenvoudig op het dak geplaatst kunnen worden en er alleen een klein kastje, de omvormer (of inverter), binnen moet worden geplaatst.

Er zijn hoofdzakelijk twee soorten:

  • De systemen met mono-, poly- of multikristallijne silicium. Deze zijn verreweg het meeste toegepast. Het zijn de blauwige (poly) of zwartgrijze (mono) panelen. Zij worden in frames op de daken geplaatst.
  • De amorfe silicium. Dit zijn een flexibele zonnecellen en kunnen daarom in veel toepassingen worden verwerkt: ronde glasvlakken, dakbedekking etc. Het rendement is lager maar ze leveren bij bewolkte hemel weer meer stroom. In dakbedekking op een plat dak is de hellingshoek minder optimaal en zal de vervuiling wat groter zijn.

Eén zonnepaneel is ca. 1,6 m2 en heeft een vermogen van 250 tot 280 Wattpiek (Wp). Zonnepanelen met toebehoren kosten tegenwoordig minder dan € 1,50 per Wp. De amorfe variant is ca. 25% goedkoper. Een polykristallijn silicium zonnepaneel levert tussen 200 tot 220 kWh per jaar. Dat is € 40,- tot € 45,- per jaar. Je kan de BTW terugvragen waardoor de terugverdientijden ruim onder de 10 jaar liggen.

De voordelen van zonnepanelen zijn:

  • Duurzame uitstraling
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Zonnepanelen zijn zelf te plaatsen. Voor systemen met meer dan 600 Wp moet een separate elektrische groep worden aangelegd. Tegenwoordig zijn panelen meestal meer dan 200 Wp zodat bij drie panelen al een separate groep nodig is. Deze moet worden aangesloten door een erkende installateur.

ZonnepanelenMilieu Centraal heeft een filmpje over het plaatsen van een zonneboiler gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:

  • De ideale oriëntatie is tussen zuidoost en zuidwest met een hellingshoek van tussen de 25 en 45°.
  • Zonnepanelen zijn gevoelig voor schaduw. Als één paneel in de schaduw ligt, levert de hele string (serie panelen die in serie zijn geschakeld) minder stroom.

Informatie:

Naar begin

Warmtepomp

Bivalente warmtepompEen warmtepomp haalt warmte uit lucht of water en levert de warmte aan bijvoorbeeld de centrale verwarming van de woning. Waar de warmte uit onttrokken wordt, wordt ‘secundaire warmtebron’ genoemd. De warmtepomp onttrekt warmte aan lucht of water met een temperatuur van 5°C of hoger en ‘levert’ de warmte op een temperatuur van 30 tot maximaal 55°C. Hij pompt als het ware warmte van een laag temperatuurniveau naar een hoog temperatuurniveau.

Het type warmtepomp hangt af van de situatie:

  • Nieuwbouw: een combiwarmtepomp die de woning verwarmt en warm tapwater opwekt. Het warme tapwater wordt in een buffer opgeslagen. Omdat de warmtepomp de woning in z’n eentje kan verwarmen wordt dit wel ‘monovalent’ genoemd.
  • Bestaande bouw:
    • Een warmtepomp wordt in aanvulling op de ketel geplaatst (bivalent) bijvoorbeeld als de woning niet geïsoleerd kan worden en het gasverbruik erg hoog is. Bij vorst neemt de ketel het over. In Nederland duren vorstperiodes vaak kort zodat de ketel maar beperkt in bedrijf is en de warmtepomp een groot deel van de warmte levert.
    • Een hybride warmtepomp waarbij een ketel en warmtepomp in één apparaat zijn gecombineerd. Deze kan worden geplaatst als de ketel aan vervanging toe is. Hij doet hetzelfde als het bivalente systeem.

De warmte komt uit een ‘secundaire warmtebron’. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Bij nieuwbouw zijn dit:

 

  • Restwarmte van industrie of een rioolwaterzuivering.
  • Grondwater: vanwege de kosten wordt dit alleen gebruikt bij grotere installaties, bijvoorbeeld nieuwbouwlocaties. Een voordeel is dat het behalve voor verwarming ook voor koeling kan worden gebruikt. Hiervoor is vergunning van de provincie nodig.
  • Bodem: dit kan door middel van een verticale of horizontale bodemwarmtewisselaar (de horizontale wordt ook wel bodemcollector genoemd). Dit kan voor een enkele woning. Deze is ook geschikt voor verwarming en koeling. Bij deze toepassing is gemeente bevoegd gezag voor de eventuele vergunning.
  • Buitenlucht: met een eenvoudige (goedkope) warmtewisselaar kan warmte aan de lucht worden onttrokken. Dit werkt bij hele lage temperaturen niet meer. Daarom wordt deze bron alleen bij bivalente systemen gebruikt. Als de warmtewisselaar duidelijk in het zicht komt, kan een omgevingsvergunning nodig zijn.

Een combiwarmtepomp kost tussen de € 12.000,- en € 18.000,- (inclusief bodemwarmtewisselaar) en bespaart orde grootte 20% op verwarmingskosten. Een lucht/waterwarmtepomp is iets goedkoper: € 11.000,- tot € 13.000,- maar bespaart ook iets minder. Een bivalente warmtepomp (dus geplaatst naast de ketel) kost € 3.500,- tot € 4.000,- en bespaart ca. 12 tot 16% op verwarming. Hierbij is rekening gehouden met het feit dat de ketel bij vorst alleen in bedrijf is. Als u een hoog verbruik heeft, bijvoorbeeld meer dan 4.000 m3 gas per jaar, dan is de besparing ongeveer € 400,- per jaar en ligt de terugverdientijd in de orde van 10 jaar. De hybride warmtepomp kost € 5.000,- tot € 7.000,- en bespaart ongeveer evenveel als de bivalente warmtepomp. Voor bestaande woningen is er subsidie voor warmtepompen. De subsidie verschilt per type. Vraag uw installateur voor meer informatie.

De voordelen van een warmtepomp zijn:

  • lagere energierekening
  • beter voor het milieu.

Een aandachtspunt is dat de warmtepomp elektriciteit gebruikt. Elektriciteit is per warmte-inhoud relatief duur. De lagere energierekening wordt dan ook alleen gebruikt als het energieverbruik hoog is een de situatie zich goed leent voor een warmtepomp. Verder moet worden opgelet dat warm tapwater geheel door de warmtepomp wordt verwarmd. De combiwarmtepomp is ook uitgerust met een elektrische verwarming. Als de warmtepomp de vraag van warm tapwater niet aankan, zal de elektrische verwarming aanslaan. Dit leidt tot een hogere energierekening.

De combiwarmtepomp is een complexe installatie. De installateur moet verstand hebben van bodemwarmtewisselaars, warmtepompen en lage temperatuurverwarming. De bivalente warmtepomp is een stuk eenvoudiger.

WarmtepompMilieu Centraal heeft een filmpje over de warmtepomp gemaakt (klik op foto).

 

 

 

 

Aandachtspunten:

  • Een combiwarmtepomp (monovalent) werkt alleen goed als de woning is voorzien van een lage temperatuur verwarming (LTV). Dat betekent vloerverwarming of extra grote radiatoren, zodat met water van 30 tot maximaal 50°C de woning verwarmd kan worden.
  • De bivalente warmtepomp moet bij de ketel hangen. Daar moet dus ruimte zijn.
  • Bij de bivalente warmtepomp wordt een warmtewisselaar buiten geplaatst (vergelijkbaar met de buitenunit van een airconditioning).
  • Een warmtepomp maakt meer geluid dan een ketel. Deze dus niet in een verblijfsruimte plaatsen.

Informatie:

Naar begin

Warmtepompboiler

De warmtepompboiler is hetzelfde type apparaat als hierboven beschreven. Het haalt de warmte uit de afzuiglucht van de woning en verwarmt daarmee warm tapwater. Dit warme water wordt in een buffervat bewaard tot het nodig is.

Een warmtepompboiler kost ongeveer tussen de € 4.000,- en € 5.000,- en bespaart € 50,- tot € 100,- op de kosten van warmtapwaterbereiding. Ten opzichte van een elektrische boiler is de besparing € 150,- tot € 250,-.

De voordelen van een warmtepompboiler zijn:

  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Een warmtepompboiler moest altijd op zolder in de buurt van het luchtafvoerkanaal. Nu is er ook een systeem dat een losse warmtewisselaar voor in het luchtkanaal heeft. De boiler kan ergens anders worden geplaatst.

Aandachtspunten:

  • Een warmtepompboiler kan alleen als er mechanische afzuiging is. Dus niet bij gebalanceerde ventilatie met warmte terugwinning.
    • Het is van belang dat deze afzuiging continu in bedrijf is, omdat als de warmtepompboiler niet genoeg warmte uit de afzuiglucht kan onttrekken, een elektrisch naverwarmingselement in werking treedt om de gewenste temperatuur te bereiken. Dit leidt tot kostenverhoging.
    • Op deze afzuiging mogen geen afzuigkap of wasdroger zijn aangesloten in verband met vervuiling.
  • De warmtepomp wordt bij voorkeur geplaatst in de buurt van het afzuigkanaal waaraan de warmte onttrokken wordt en centraal tussen de tappunten van warm tapwater om de leidingverliezen zoveel mogelijk te beperken.

Naar begin

Houtketel

In principe is een houtketel ook een vorm van duurzame energie. Het verbranden van hout brengt echter emissies met zich mee zoals fijn stof, koolmonoxide en PAK’s. Bij moderne houtketels en schone biomassa zullen de emissies beperkt zijn, zeker als de ketel van een rookgasfilter is voorzien. Omdat er toch sprake kan zijn van een geringe restemissie, zijn de gemeenten in de dichtbevolkte randstad geen voorstander van deze toepassing.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

HR-combiketel

HR-combiketelAls uw ketel aan vervanging toe is of u heeft een hele oude ketel, dan is een HR-combiketel een goede keuze. De nieuwste generatie heeft een hoog rendement (107 of 109%) op verwarming en een hoog rendement op warmtapwaterbereiding (ruim 90%).

Een HR-ketel kost maar € 100,- of € 200,- meer dan een gewone CV-ketel. De besparing is echter meer dan € 100,- per jaar. Een goede keuze dus. Als u voor het eerst een HR-ketel neemt, kunnen de kosten hoger zijn vanwege de aanleg van een condensafvoer en het aanpassen van de rookgasafvoer. Ook deze kosten zult u echter binnen enkele jaren terugverdienen.

Nieuwe ketels hebben vaak een modulerende brander. In combinatie met een goede thermostaat heeft het CV-water een meer constante temperatuur. Hierdoor heeft u geen schroeilucht en minder verbrandingsgevaar bij de radiatoren en is de warmtetoevoer naar andere kamers constanter, zodat die ook beter warm worden/blijven.

De voordelen van een HR107/109-combiketel zijn:

  • Hoger comfort door meer constante warmtetoevoer
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu

Aandachtspunt: een combiketel kunt u in verschillende CW-klassen krijgen. Dit zegt iets over de hoeveelheid warm tapwater die ze leveren. CW4 is heel gangbaar voor keuken en douche. Voor een ligbad wordt een hogere CW-klasse geadviseerd.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Micro WKK / HRe-ketel

Warmte kracht koppeling (WKK) is het gecombineerd produceren van warmte en elektriciteit. Voor woningen zijn er nu kleine WKK-installaties, ook wel HRe-ketels genoemd, op de markt. Deze zijn uitgerust met speciaal daarvoor ontwikkelde Stirlingmotor of gasmotor. Het rendement waarmee de Stirlingmotor warmte en elektriciteit opwekt is hoger dan wanneer de warmte en de elektriciteit gescheiden worden opgewekt door een HR-ketel respectievelijk een elektriciteitscentrale.

De HRe-ketel kost ongeveer € 11.000,-. De besparing op energiekosten is voor een gemiddeld gezin ruim € 300,- per jaar. De HRe-ketel produceert alleen elektriciteit als er warmte nodig is. In een nieuwbouwwoning met een lage warmtevraag, zal er ook weinig elektriciteit worden geproduceerd. Als u daarentegen een veel hoger verbruik heeft dan gemiddeld, zal de ketel meer uren maken en meer elektriciteit produceren. De besparing kan dan oplopen tot € 450,- per jaar.

De voordelen van de HRe-ketel zijn:

  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Het plaatsen van een HRe-ketel is vergelijkbaar met het plaatsen van een ketel.

Aandachtspunten:

  • De HRe-ketel kan groter zijn dan een gewone combiketel daarom wordt bij ketelvervanging geadviseerd goed te bekijken of het past
  • De HRe-ketel produceert meer geluid dan een ketel en veroorzaakt ook trillingen. Hij wordt daarom bij voorkeur niet in een verblijfsruimte geplaatst en het ophangen vereist speciale aandacht.

Informatie: Milieu Centraal
Naar begin

Lage temperatuur verwarming (LTV)

Lage temperatuurverwarming bestaat al lang in de vorm van vloerverwarming. Het is echter duurder dan radiatoren en daarom nog niet op grote schaal toegepast. Met lage temperatuurverwarming krijgt de verwarmingsinstallatie echter wel een hoger rendement. Dit levert bij een HR107 ketel al een behoorlijke winst maar is vooral belangrijk als de woning is voorzien van een warmtepomp of zonneboilercombi.

Er zijn verschillende soorten lage temperatuurverwarming:

  • Vloerverwarming
  • Wandverwarming
  • Vergrootte radiatoren
  • Luchtverwarming.

Bij nieuwbouw kost LTV € 1.000,- tot € 2.000,- meer dan een conventioneel verwarmingssysteem. In de bestaande bouw liggen de kosten vaak veel hoger. De besparing op energiekosten van een gemiddelde woning met HR-ketel bedraagt € 100,- per jaar.

Vooral vloerverwarming is een veel gebruikte vorm van LTV. De voordelen daarvan zijn:

  • Hoger comfort door een betere warmteverdeling, een aangename warmtestraling, warme voeten en doorgaans een lagere luchttemperatuur
  • Gezondere binnenlucht door minder huisstofmijt
  • Lagere energierekening
  • Beter voor het milieu.

Vloerverwarming komt vaak in de afwerklaag van de vloer te liggen en vereist daarom samenwerking tussen aannemer en installateur.

VloerverwarmingMilieu Centraal heeft een filmpje gemaakt over vloerverwarming (klik op foto).

 

 

 

Aandachtspunten:

  • Bij alle vormen van LTV geldt dat inregelen zeer belangrijk is, omdat de installatie anders niet goed werkt en ook niet zuiniger is.
  • Het opwarmen van de woning duurt met LTV veel langer. Daarom wordt geadviseerd geen of zeer beperkt nachtverlaging toe te passen.

Informatie: Milieu Centraal

Naar begin

Copyright © 2016. All Rights Reserved.